A Model for the Effectiveness of University Curricula with an Emphasis on Graduates’ Professional Competencies

Document Type : Research Paper

Authors

1 Department chairman Shiraz University

2 Department of Educational Management and Planning, Faculty of Education and Psychology, Shiraz University

3 Department of Educational Management and Planning, Faculty of Education and Psychology, University of Shiraz

Abstract

هدف پژوهش حاضر، طراحی الگوی اثربخشی برنامه‌های درسی دانشگاه با تأکید بر شایستگی‌های حرفه‌ای فارغ‌التحصیلان بود. این مطالعه از نظر هدف بنیادی و از نظر ماهیت کیفی بود که با رویکرد بافت‌نگاری نظری انجام شد. داده‌های پژوهش از طریق تحلیل محتوای اسنادی گردآوری شد. بدین منظور، متون نظری، کتاب‌ها، مقالات و مطالعات مرتبط با حوزه اثربخشی برنامه‌های درسی دانشگاه و شایستگی‌های حرفه‌ای فارغ‌التحصیلان به‌صورت هدفمند انتخاب و تحلیل شدند. فرایند تحلیل داده‌ها در چهار گام کدگذاری مفاهیم، دسته‌بندی مضامین، هم‌بافت‌سازی و بازنمایی الگوی نهایی صورت گرفت. در مرحله هم‌بافت‌سازی، مؤلفه‌های الگوی سه‌سطحی اثربخشی درونی، بیرونی و نهادی با چارچوب شایستگی حرفه‌ای فارغ‌التحصیلان در پیوند با یکدیگر تحلیل و بازترکیب شدند. یافته‌ها نشان دادند که در بعد اثربخشی درونی، شایستگی‌هایی نظیر خودفرمانی، خودانگیختگی، ویژگی‌های شخصیتی، آگاهی‌های عمومی، یادگیری مستمر، مهارت‌های تفکر، خلاقیت، پردازش اطلاعات، تعاملات اجتماعی، کار تیمی، حل مسئله، تصمیم‌گیری، دانش و بینش تخصصی و شایستگی‌های فرهنگی قرار می‌گیرند. در بعد اثربخشی بیرونی، مؤلفه‌هایی چون درک محیطی، ارتباطات عمومی، مدیریت منابع، مهارت‌های دیجیتال و محیط کار، توانمندی‌های تخصصی، اشتغال‌پذیری، کارآفرینی، مهارت‌های کسب‌وکار، مسائل اقتصادی و مدیریت و رهبری شناسایی شدند. همچنین، در بعد اثربخشی نهادی، مؤلفه‌های اخلاقی، مسئولیت‌های اجتماعی، نگرش‌های جهانی، پایداری و محیط‌زیست تبیین شدند. به منظور اعتبارپذیری و اعتمادپذیری یافته‌ها از مستندسازی دقیق فرایند تحلیل، هم‌سنجی منابع، داوری همتایان و بازکدگذاری استفاده شد. این چارچوب با ارائه الگویی جامع، بر ضرورت توجه هم‌زمان به رشد فردی (اثربخشی درونی)، پاسخ‌گویی به بازار کار (اثربخشی بیرونی) و ایفای تعهدات اجتماعی و اخلاقی (اثربخشی نهادی) در برنامه درسی تأکید دارد.

Keywords

Main Subjects

Journal of Curriculum Research
Volume 16, Issue 1 - Serial Number 31
September 2026
Pages 254-231

Files

History

  • Receive Date: 07 June 2026
  • Revise Date: 31 July 2026
  • Accept Date: 22 August 2026

Share

How to cite

Statistics