مفهوم‌پردازی فرایند آموزش چند فرهنگی از منظر معلمان اقوام ایرانی: نظریه داده بنیاد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکترای تخصصی مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

2 استادیار مطالعات برنامه درسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران

چکیده

پژوهش حاضر به‌ منظور مفهوم‌پردازی فرایند آموزش چند فرهنگی از دیدگاه معلمان اقوام ایرانی انجام ‌شده است. روش پژوهش حاضر کیفی با تأکید بر نظریه داده بنیاد است. میدان مطالعه، مشتمل بر معلمان شش قوم ایرانی (آذری و ترک، بلوچ، ترکمن، عرب، کرد و لر) در دوره آموزش ابتدایی بوده و مشارکت‌کنندگان (اطلاع‌رسان‌ها) در پژوهش، پنجاه معلم از قومیت‌های مختلف بوده است. روش نمونه‌گیری در این پژوهش نمونه‌گیری هدفمند و نمونه‌گیری نظری بوده و برای رسیدن به‌ کفایت نمونه از اشباع نظری استفاده‌ شده است. برای تحلیل داده‌ها از سه مرحله کدگذاری استفاده‌ شده است. در مجموع پانصدوهفتادونه مفهوم؛ صدوسی‌وپنج زیر مقوله و بیست‌وشش مقوله استخراج شد. مقوله‌هایی که در ذیل بعد شرایطی قرار گرفتند عبارت‌اند از: تک فرهنگی مخاطره‌آمیز، وجود سابقه چند فرهنگی، عمومی شدن پذیرش چند فرهنگی، وجود گفتمان مقاومت فرهنگی، چالش‌های زبانی، خود ارجحی فرهنگی، خودباختگی هویتی اقوام، کم­ثباتی جامعه، کم‌سوادی چند فرهنگی، کلیشه­سازی قومی، چند فرهنگی هراسی، وجود سیاست­زدگی آموزشی، هژمونیک شدن زبان فارسی. مقوله‌ها در بعد تعاملی عبارت‌اند از: مخالفان چند فرهنگی، خبره­گرایی قومی، بازآموزی چند فرهنگی، حکومت­مندی قومی، سیاست‌گذاری زبانی، تحقق گفتمان عدالت و مقوله‌ها در بعد پیامدی مشتمل بر: کیفیت‌بخشی آموزشی، اثربخشی یادگیری، همگرایی نظام‌مند، کلیشه‌زدایی قومی، مفاهمه قومی، توسعه فردی و برابری فرصت‌های آموزشی است. در این پژوهش مقوله‌ی هسته "بایستگی آموزش چند فرهنگی" نام‌گذاری شد.

کلیدواژه‌ها