دانشگاه شیراز پژوهش‌های برنامه درسی 2251-6794 15 2 2025 11 22 Designing a Process Model for the Development of Effective School Counseling: A Theory-Building Meta-Synthesis Approach طراحی مدل فرایندی توسعه مشاوره مدرسه اثربخش - رویکرد فراترکیب نظریه ساز 312 285 8544 10.22099/jcr.2026.8544 FA مهدی محمدی استاد، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران مریم صفری سهل ابادی دانشجو دکتری تخصصی برنامه ریزی درسی ، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران مریم شفیعی سروستانی دانشیار گروه مدیریت و برنامه ریزی درسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران قاسم سلیمی دانشیار گروه مدیریت وبرنامه ریزی اموزشی، دانشگاه شیراز فهیمه کشاورزی دانشیار گروه مدیریت وبرنامه ریزی اموزشی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2026 01 23 The diverse roles of school counselors, including providing academic guidance, resolving psychological conflicts, and establishing effective communication with students, parents, and teachers, require a wide range of competencies that must be continuously strengthened. The overall aim of this study was to present a model that explains the antecedents, processes, and outcomes of developing effective school counseling. The research employed a theory-building meta-synthesis approach. Accordingly, key terms such as “counseling,” “counseling knowledge,” “counseling skills,” “counselor competencies,” “middle school,” and “high school” were identified in both Persian and international databases. After evaluation and screening, a total of 51 articles and theses were selected for analysis.<br />Data analysis was conducted based on grounded theory, including open, axial, and selective coding. Findings related to antecedents identified two main axial categories: school characteristics and counselor competencies. The processes of developing effective school counseling consisted of four axial categories: counseling services, application of intervention strategies, provision of supplementary services, and implementation of training. The outcomes of effective school counseling development were classified into four main groups related to students, parents, teachers, and the school/community.<br />The findings regarding the relationships among antecedents, processes, and outcomes indicated that effective school counseling operates within a dynamic and feedback-based cycle. Appropriate antecedents facilitate the development of knowledge, attitudes, and skills, which in turn lead to positive individual, interpersonal, and organizational outcomes. Developing the competencies of secondary school counselors requires a systematic and multidimensional approach that, in addition to training, emphasizes strengthening school support structures, enhancing professional communication, providing opportunities for practical experience, and fostering professional and contextual attitudes. نقش‌های متنوع مشاوران از جمله ارائه راهنمایی تحصیلی، حل تعارضات روان‌شناختی، و برقراری ارتباط موثر، نیازمند توانمندی‌هایی است که باید تقویت شوند. هدف کلی از این پژوهش، ارائه مدلی بود که به توضیح پیشایندها، فرایندها و پیامدهای توسعه مشاوره مدرسه اثربخش می پردازد. روش پژوهش حاضر آن، فراترکیب نظریه ساز بود. بر این اساس، واژه های کلیدی مانند "مشاوره"، یا " دانش مشاوره" یا " مهارت مشاوره" یا " شایستگی مشاور" "متوسطه" یا «دبیرستان» در پایگاه های داده لاتین و فارسی شناسایی و پس از ارزیابی و غربالگری مقالات و پایان نامه ها، نهایتاً تعداد 51 مقاله و پایان نامه برای استفاده در پژوهش مورد تحلیل قرار گرفتند. شیوه تحلیل داده ها بر مبنای نظریه داده بنیاد و شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود. یافته های پژوهش در محور پیشایندها شامل دو کد محوری اصلی ویژگی های مدرسه و شایستگی های مشاور می باشد. فرایندهای توسعه مشاوره اثربخش نیز شامل چهارکد محوری خدمات مشاوره، به‌کارگیری راهبردهای مداخله، ارائه خدمات تکمیلی و اجرای آموزش شناسایی شده اند. پیامدهای توسعه مشاوره اثربخش شامل چهار گروه اصلی پیامدهای مرتبط با دانش‌آموزان، والدین، معلمان و مدرسه/جامعه بود. یافته های مبتنی بر روابط میان پیشایندها، فرایندها و پیامدها نشان داد تحقق یک مشاوره اثربخش در قالب یک چرخه پویا و بازخوردی عمل می‌کند. پیشایندهای مناسب موجب شکل‌گیری فرایندهای رشد دانش، نگرش و مهارت می‌شوند؛ این فرایندها به پیامدهای مثبت فردی، میان‌فردی و سازمانی منجر می‌شوند. https://jcr.shirazu.ac.ir/article_8544_9787c788e2f9796289a3c123733e07a2.pdf