تحلیل محتوای کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک دورة متوسطه بر اساس رویکرد به ماهیت علم – پژوهش کیفی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه شیراز

2 دانشجوی دکتری دانشگاه شیراز

3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی دانشگاه شیراز

چکیده

هدف مقالة حاضر تحلیل محتوای کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک متوسطه در ایران نسبت به ابعاد ماهیت علم است. روش گردآوری داده‌ها آخرین نگاشت کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک درنظر گرفته شد. به همین علت کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک2 (در سال 89) و فیزیک3 (در سال 89) و فیزیک4 (در سال 94)، که وزارت آموزش و پرورش براساس اهداف مصوب منتشر کرده‌است، انتخاب گردید. روش پژوهش تحلیل محتوای جهت‌دار بود. واحد تحلیل پاراگراف درنظر گرفته‌شد و متن پاراگراف‌ها براساس سه جنبة عمومی ماهیت علم شامل موقتی بودن، خلاقانه بودن و عملکرد و مقایسة نظریه و قانون به روش مقوله‌سازی تجزیه و تحلیل شد. داده‌ها به روش همسوسازی اعتباریابی شد. نتایج به دست آمده نشان داد که از میان جنبه‌های ماهیت علم مورد بررسی، بیشترین تأکید کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک متوسطه بر جنبة موقتی بودن علم است که به‌طور آشکار ملاحظه می‌شود و جنبة خلاقانه بودن علم به طور ضمنی از مضامین مرتبط با ویژگی خلاقیت استنباط می‌شود. نتایج همچنین نشان داد ویژگی‌های مربوط به قانون و نظریة علمی در کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک بخوبی معرفی و تبیین نشده است. از میان کتاب‌های راهنمای معلم فیزیک دورة متوسطه جنبه‌های ماهیت علم در پایه‌های سوم و چهارم کمتر از پایة دوم است.

کلیدواژه‌ها